Khi Nancy Pelosi, Mark L. Wolf...”tìm đến chiếc ghế để nghỉ ngơi,” đó là lúc họ cần phải bảo toàn mục đích cuối cùng của họ, dù là cá nhân hay cho tập thể, cộng đồng. (Ảnh: Việt Báo)
Cơn sóng thần
“Tôi từ chức để có thể lên tiếng, ủng hộ các vụ kiện tụng và hợp tác với các cá nhân và tổ chức khác tận tâm bảo vệ pháp quyền và nền dân chủ Mỹ. Tôi cũng dự định sẽ bảo vệ những thẩm phán không thể công khai lên tiếng bảo vệ chính mình.
Tôi không thể chắc chắn rằng mình sẽ tạo ra sự khác biệt. Tuy nhiên, tôi nhớ lại những gì Thượng nghị sĩ Robert F. Kennedy đã nói vào năm 1966 về việc chấm dứt chế độ phân biệt chủng tộc ở Nam Phi: “Mỗi khi một người đứng lên vì một lý tưởng, hoặc hành động để cải thiện cuộc sống của người khác, hoặc chống lại sự bất công, người đó sẽ tạo ra một đợt sóng hy vọng nhỏ bé.” Khi những đợt sóng nhỏ bé này hội tụ đủ, lúc đó có thể trở thành một cơn sóng thần.
Và như nhà thơ đoạt giải Nobel Seamus Heaney đã viết,
‘Lịch sử nói, anh đừng hy vọng,
ngày anh còn đứng bên cạnh của nấm mồ
Nhưng đôi khi, hãy một lần trong đời, đừng tuyệt vọng
Khi cơn sóng thần của công lý anh chờ đợi bấy lâu,
nay thức dậy.
Khi ấy, hy vọng và lịch sử gieo vần hòa nhịp’ (The Cure at Troy)
Tôi muốn làm tất cả những gì có thể để biến thời điểm này thành một thời điểm như vậy.”
Mark L. Wolf, chánh án của Massachusetts, đã viết như thế trong bài xã luận ông đăng trên The Atlantic ngày 9/11, một ngày sau khi ông từ nhiệm. Lá thư từ nhiệm gửi cho nước Mỹ. Năm 1985, ông 38 tuổi, Tổng thống Ronald Reagan đã bổ nhiệm ông làm chánh án liên bang, và vào thời điểm đó, ông mong muốn được phục vụ suốt đời. “Tuy nhiên, tôi đã từ chức vào Thứ Sáu, từ bỏ chức vụ trọn đời đó và từ bỏ cơ hội phục vụ mà tôi đã đam mê.”
Ông cho biết lý do của mình rất đơn giản: không thể chịu đựng việc bị ràng buộc bởi những chuẩn mực, lời nói mà chánh án có thể nói trước công chúng hoặc có thể làm ngoài phòng xử án. Ông không thể chấp nhận việc Tổng thống Donald Trump đang sử dụng luật pháp cho mục đích đảng phái, nhắm vào những người đối lập trong khi tha bổng cho người quen hoặc những người góp tài chính cho ông ta khỏi bị điều tra, truy tố, trừng phạt. Đó là những điều này trái ngược với tất cả những gì ông đã đấu tranh trong hơn 50 năm làm việc tại Bộ Tư pháp và trên cương vị chánh án.
“Cuộc tấn công của Tòa Bạch Ốc vào pháp quyền khiến tôi vô cùng lo ngại đến nỗi tôi cảm thấy buộc phải lên tiếng. Đối với tôi, sự im lặng lúc này là không thể chấp nhận được.”
Vì không thể chấp nhận, ông từ nhiệm.
Ông từ nhiệm không phải để hưởng sự an nhàn, hay sống theo cách “ngu si hưởng thái bình.” Theo lời bày tỏ, ông từ nhiệm để có thể tiếp tục lên tiếng mà không bị ràng buộc bởi những chuẩn mực, quy cũ, của một công chức liên bang. Từ nhiệm để đấu tranh. Có thể hiểu theo cách như thế.
Ngày ông từ nhiệm là ngày phó Tổng chưởng lý Hoa Kỳ Todd Blanche đã kêu gọi các luật sư trẻ trong nước tham gia vào “cuộc chiến” của chính quyền Trump chống lại “các chánh án có hành động quá khích.” Sự ra đi của ông báo hiệu những mối quan tâm sâu sắc đến thể chế trong ngành tư pháp liên bang về tính độc lập của công tố, các ràng buộc hiến pháp và bản thân pháp quyền.
Giữa hàng núi tin tức của truyền thông loan đi từ Washington và thế giới, bản tin từ nhiệm và lá thư dài giải bày lý do ra đi của Mark L. Wolf, vị chánh án 51 năm phục vụ nền tư pháp, nhẹ nhàng đáp xuống đất mà không cần chao đảo trong cơn gió mạnh. Báo chí không mặn mà nói nhiều về sự ra đi của ông. Thay vào đó là những bản tin cập nhật từng phút về cuộc chiến lưỡng đảng mà người dân là nạn nhân, là những ngọn cỏ bị giẫm nát dưới ngọn đồi Capitol.
Quyết định của Wolf, ở một góc nhìn nào đó, là dũng cảm và quan trọng. Vì khi một người giữ vị trí cao của Bộ Tư Pháp với hàng chục năm phục vụ cảm thấy buộc phải ra đi để lên tiếng, điều đó làm cho vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn. Đó là lời cảnh báo từ một người có kinh nghiệm sâu rộng về hệ thống tư pháp. Chính nó đã là một thông điệp. Nó cũng giống như, khi một tổng thống đã hết nhiệm kỳ từ lâu, nhưng phải bước ra khán đài, vô hình trung giữ vị trí là người đứng đầu một đảng, thì nó chính là hồi còi báo động cho sự lâm nguy của một quốc gia.
Trước chánh án Mark L. Wolf, vài tháng trước, đã có không ít các vị tướng lĩnh quân đội với những ngôi sao dày đặt trên vai áo cũng đã từ nhiệm. Tuy không ai nói với ai, nhưng ai cũng hiểu lý do thật sự đằng sau các cuộc ra đi ấy. Tuy Mark L. Wolf tuyên bố ông từ nhiệm “để lên tiếng và ủng hộ,” nhưng nó cũng đặt ra những sự đánh đổi: rời khỏi vị trí chánh án có nghĩa là mất đi ảnh hưởng hàng ngày trong việc ra quyết định những vụ việc mang tính quyết định. Liệu tiếng nói của ông có giúp thay đổi chính sách, thúc đẩy các thách thức pháp lý của chính quyền hiện tại hay định hình lại các cuộc xét xử công khai hay không?
‘Hãy làm tốt hơn tôi đã từng’
Khi Dân biểu Nancy Pelosi tuyên bố sẽ không tái tranh cử vào Hạ Viện Hoa Kỳ, không chỉ San Francisco, nơi bà đại diện suốt gần bốn thập niên, mà cả chính trường Mỹ cũng lặng đi trong một khoảnh khắc. Bản tin về quyết định “dừng cuộc chơi” của người đã định hình hình ảnh và vai trò của phụ nữ trong quyền lực công trải khắp các trang báo trong gần cả một ngày. Đó không phải là sự rút lui của một chính trị gia đơn thuần, mà gần như là lời tạm biệt của một biểu tượng lịch sử cho nữ chính trị gia trong chính trường Mỹ.
Pelosi bước vào Quốc hội năm 1987, khi Washington vẫn là một không gian gần như dành riêng cho nam giới. Bằng sự kiên định, khéo léo và sức chịu đựng bền bỉ, bà không chỉ trở thành người phụ nữ đầu tiên giữ chức Chủ tịch Hạ viện mà còn là một trong những chiến lược gia chính trị có tầm ảnh hưởng nhất trong thế kỷ 21. Dưới thời bà, những đạo luật quan trọng như Affordable Care Act đã được thông qua, và Hạ viện trở thành nơi thể hiện sức mạnh tập thể của đảng Dân chủ trong các thời kỳ căng thẳng chính trị.
Quyết định không tái tranh cử của bà Pelosi ở tuổi 85 không hề bất ngờ, nhưng lại mang ý nghĩa sâu sắc. Bà nói: “San Francisco, know your power.” (San Francisco, hãy nhận ra sức mạnh của chính mình.) Câu nói ấy có thể xem như lời nhắn gửi không chỉ cho cử tri của bà, mà còn cho cả thế hệ chính trị gia nữ sẽ kế tiếp: hãy nhận thức sức mạnh của chính mình, trong một không gian mà quyền lực vẫn thường được định nghĩa bởi nam giới.
Trong lịch sử chính trị Mỹ, hiếm có ai vừa được kính trọng, vừa bị đối thủ dè chừng như bà Pelosi. Bà bị công kích không ít lần, nhưng chính điều đó cho thấy mức độ ảnh hưởng của bà đối với tiến trình Dân Chủ. Khi bà rời khỏi vũ đài, sự trống trải không chỉ đến từ vai trò lãnh đạo mà còn từ tinh thần kiên định mà bà đại diện: rằng chính trị, nếu được thực hành bằng niềm tin, vẫn có thể là một nghệ thuật phục vụ công chúng.
Sự ra đi của bà Nancy Pelosi cũng là lời nhắc về thời gian và chuyển giao thế hệ. Đảng Dân Chủ, vốn đang tìm kiếm hình ảnh mới để hấp dẫn cử tri trẻ, cần bước qua cái bóng của những nhân vật kỳ cựu. Nhưng để làm được điều đó, họ không thể chỉ “thay người” – họ phải giải quyết được bài toán hóc búa mà đảng Dân Chủ đã loay hoay kể từ khi Donald Trump bước vào chính trường. Rất tiếc, bài toán đó đến nay chưa có câu giải đáp đúng.
Có lẽ, bà Pelosi hiểu quyền lực không chỉ nằm ở việc nắm giữ ghế ngồi, mà còn ở cách rời đi. Bà chọn khép lại một chương, ở ngay giai đoạn mà nền dân chủ hàng trăm năm của nước Mỹ đang “ngàn cân treo sợi tóc.” Bà chọn dừng lại ở một thời điểm mà những mũi tên xanh đã được bắn ra, và bà hy vọng sức mạnh đó có thể thay chiếc cung tên đã không còn độ đàn hồi chắc chắn.
Và trong khoảnh khắc ấy, khi thế hệ lãnh đạo mới bắt đầu xuất hiện, có thể nghe vang vọng đâu đó một lời chúc phúc không thành tiếng, “hãy làm tốt hơn tôi đã từng.”
‘Tìm Đến Chiếc Ghế Nghỉ Ngơi’ (*)
Đó là Nancy Pelosi, là Mark L. Wolf, là những vị tướng cao cấp trong quân đội – những người đã có dành cả cuộc đời cho sự nghiệp phục vụ. Họ chọn dừng lại vì những lý do khác nhau. Tuổi tác, lý tưởng, bất bình, tức giận…hoặc sẽ là những điều khác nữa. Nhưng tựu trung, thì có lẽ những con người ấy đều có một mục đích như nhau: bình an.
Còn chúng ta? Đã có bao giờ chúng ta chợt giật mình nhìn lại, tự hỏi “mình đã thay đổi như thế nào?” hoặc “mình đã chạy bao xa? Có quá xa so với cột mốc khởi đầu không?”
Đam mê thường là động lực chính để con người đạt được mục tiêu của mình. Nó tiếp thêm năng lượng, hình thành ước mơ, cho chúng ta can đảm tiến bước ngay cả khi con đường phía trước đầy bất định. Nhưng đôi khi, chính đam mê đó cũng có thể làm ta quên đi lời giao ước ban đầu với chính mình. Những tác động chung quanh. Những thay đổi của thời cuộc. Những cuộc tranh luận đúng, sai với cả những người bất đồng quan điểm. Rồi đến một lúc, ta quên mất những điều gì thật sự quan trọng với ta. Giá trị thật và sự sáng tạo dần bị che lấp.
Khi Nancy Pelosi, Mark L. Wolf...tìm đến chiếc ghế để nghỉ ngơi, đó là lúc họ cần phải bảo toàn mục đích cuối cùng của họ, dù là cá nhân hay cho tập thể, cộng đồng.
Nghỉ ngơi không có nghĩa là bỏ mục tiêu. Nó là cách nuôi dưỡng năng lượng và sự sáng suốt để tiếp tục con đường đi đúng với bước khởi đầu. Những người thành công không phải là người chưa bao giờ dừng lại, mà là người biết khi nào cần nghỉ. Nghỉ để thay đổi, để suy ngẫm, để tái tạo. Mỗi hành trình lớn đều cần tìm đến một chiếc ghế để nghỉ ngơi.
Đã đến lúc bạn tìm đến chiếc ghế của mình chưa?
(*) Mượn lời ca khúc Ngẫu Nhiên của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn
Gửi ý kiến của bạn
