Bìa sách The Colors of April – minh họa từ bản vẽ của họa sĩ Ann Phong – do nhà xuất bản Three Rooms Press phát hành vào đầu tháng 4, 2025, sau 50 Năm Chấm Dứt Chiến Tranh Việt Nam.
Cuộc chiến Việt Nam đã khép lại từ nửa thế kỷ trước nhưng những hệ lụy vẫn còn ghi khắc trong đời sống, tâm trí và ký ức của nhiều thế hệ người Việt ở quê hương lẫn hải ngoại. Ký ức đau thương lẫn khát vọng xây dựng tương lai đã trở thành chủ đề trung tâm trong nhiều tác phẩm văn học, tuyển tập truyện ngắn "The Colors of April" (Màu Sắc Tháng Tư) do Quan Manh Ha và Cab Tran biên tập là một ví dụ điển hình.
Từ những nhà văn trẻ người Mỹ gốc Việt đã thành danh như Viet Thanh Nguyen và Andrew Lam, đến những cây bút Việt “già dặn” kinh nghiệm và tuổi tác như Phùng Nguyễn, Ngô Thế vinh, tuyển tập ‘The Colors of April’ phản ánh và suy ngẫm lại những hậu quả lâu dài của cuộc chiến qua lăng kính của nhiều thế hệ.
Vượt trên nỗi đau và mất mát, cuốn sách này nhắc nhở về tầm quan trọng của việc ghi chép lại ký ức và di sản văn hóa, từ đó đưa ra cái nhìn toàn diện và đa chiều về trải nghiệm của người Việt trong bối cảnh lịch sử và hiện đại, đánh giá về vai trò và sức ảnh hưởng của văn chương trong việc hình thành nhận thức và bản sắc văn hóa. Các tác phẩm trong tuyển tập này đa dạng về phong cách và chủ đề, từ chính trị cho đến cá nhân, từ thực tế cho đến siêu thực, từ bi thương đến hài hước.
Mỗi câu chuyện là một bức tranh riêng biệt khắc họa lại tác động sâu sắc mà cuộc chiến để lại. "War's End" của Vũ Cao Phan và "In Silence, In Rain" của Trần Thị Tú Ngọc, ví dụ, phản ảnh sự tàn phá của chiến tranh nhưng qua những lăng kính rất khác nhau—cuộc đối mặt trực tiếp với ký ức chiến tranh hay sự lắng đọng của nỗi đau trong tâm hồn mỗi nhân vật.
Trong "Six’s Sign" của Anvi Hoàng, người đọc tìm thấy sự vật lộn tâm trí của một người trẻ gắng kết nối với nguồn gốc gia đình mình. Với ngôn ngữ hài hước và hoạt cảnh phong phú, tác giả nhấn mạnh khía cạnh tâm lý của việc tìm kiếm và định dạng bản thân qua bối cảnh gia đình và văn hóa.
"The Return" của Christina Võ và "A Small Dream for the Year 2000" của Ngô Thế Vinh mang đến cái nhìn sâu sắc về sự thay đổi và bảo tồn. Các nhân vật trong hai câu chuyện này phải đối mặt với sự thật rằng họ không còn hoàn toàn thuộc về nơi họ đã rời bỏ, nhưng vẫn còn đó một mối liên hệ sâu sắc với quê hương qua ngôn ngữ, ẩm thực, và các nghi lễ truyền thống.
Mỗi câu chuyện trong tuyển tập này đều phản ánh chiều sâu tâm lý và văn hóa của người Việt. Truyện "Echoes" của Văn Xương không chỉ là một hồi tưởng về chiến tranh mà còn là một cuộc đấu tranh nội tâm về việc làm thế nào để sống tiếp với những vết thương lòng không bao giờ lành. Truyện "Chị Nhàn at the End Time" của Thuý Đinh và "American Grass" của Nguyễn Thu Trân khắc họa cái nhìn sâu sắc vào cách mà quá khứ liên tục hình thành và ảnh hưởng đến hiện tại và tương lai của những người bị chiến tranh, di cư và mất mát gây thương tổn.
"The Colors of April" là một tuyển tập phong phú, đặt ra những câu hỏi khúc mắc về chiến tranh và hòa bình, bản sắc và di cư, truyền thống và hiện đại, thách thức độc giả suy ngẫm về bản thân, gia đình và cộng đồng, về ý nghĩa danh tính của một người Việt trong thế giới hiện đại- với quá khứ, tương lai, hòa giải và hy vọng.
Một trong những chủ đề chính trong "The Colors of April" là sự đan cài của bản sắc cá nhân vào thế giới đa dạng. Các tác phẩm như "The Việt Kiều Casanova" của Tuan Phan nêu bật sự phức tạp của bản sắc người Việt trong bối cảnh toàn cầu, làm thế nào các nhân vật phải điều chỉnh giữa hai thế giới và hai nền văn hóa khác nhau, thể hiện không chỉ sự thay đổi bên ngoài mà còn phản ánh sâu sắc về nội tâm, về cuộc đấu tranh để giữ gìn bản sắc và văn hóa trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.
Cuốn sách gấp lại bằng một thông điệp mạnh mẽ về sức mạnh của việc kể chuyện như một phương tiện để tự hòa giải và thông hiểu lẫn nhau. Mỗi câu chuyện là một lời nhắc nhở rằng, dù chúng ta có đi xa đến đâu, quá khứ luôn là một phần không thể tách rời. Phong phú và đa dạng về giọng điệu, chủ đề và nhân vật, "The Colors of April" nêu rõ tinh thần của một dân tộc và những thách thức mà họ phải đối mặt trong quá khứ và hiện tại.
Sau 1975, văn học Việt Nam bị chia cắt giữa những tác phẩm trong nước và của cộng đồng người Việt ở hải ngoại. "The Colors of April" kết hợp nhiều câu chuyện đa sắc màu cùng phương thức mà các tác giả này sử dụng văn chương như một phương tiện để khám phá và bày tỏ những trải nghiệm cá nhân và tập thể, vượt khỏi giới hạn không gian và cá nhân. Văn chương của họ như lăng kính cảm xúc và trải nghiệm, từ nỗi đau mất mát đến niềm hy vọng và sự phục hồi, bất kể câu chuyện được bắt đầu từ đâu.
Những tác giả như Vũ Cao Phan và Trần Thị Tú Ngọc đại diện cho những người đã trực tiếp chứng kiến và sống qua chiến tranh, trong khi những người như Anvi Hoàng và Christina Vo, sống ở nước ngoài, mang đến một góc nhìn mới về những vấn đề cũ. Điểm chung giữa họ là khả năng sử dụng ngôn ngữ văn chương để làm sáng tỏ và đào sâu những câu chuyện cá nhân, biến chúng thành những tác phẩm văn học có sức ảnh hưởng. Sử dụng nhiều cách viết khác nhau, các tác giả đã thể hiện rộng rãi các chủ đề, dao động trực tiếp và gián tiếp, với văn phong từ mạnh mẽ, sắc bén đến trữ tình, tùy thuộc vào nội dung và mục đích của từng câu chuyện. Ví dụ, văn phong trong "Echoes" đầy ám ảnh và sâu đậm khi vẽ lại hồi ức chiến tranh, trong khi "Six’s Sign" lại nhẹ nhàng, hài hước và tươi sáng hơn trong việc khám phá bản sắc và di sản.
'The Colors of April' không chỉ là những phác họa hình ảnh chiến tranh, mà đào sâu tầm ảnh hưởng của chiến tranh đến tâm lý, văn hóa và lịch sử của một dân tộc, những trăn trở, ưu tư của người Việt trong suốt chặng đường 50 năm, 1975-2025. Nhưng điều quan trọng hơn, nó đặt ra câu hỏi cho người đọc hiện đại: Làm thế nào chúng ta, như những nhân vật trong sách, tìm được sự hòa giải trong chính bản sắc và lịch sử của mình? Và làm thế nào chúng ta có thể sử dụng những bài học từ quá khứ 50 năm qua để xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn cho 50 năm tới.
Nina Lê
https://sjpl.bibliocommons.com/events/67c1f129a2b03637000490d8