Hôm nay,  

Omega Fatty Acids Có Thể Giải Thích Vì Sao Phụ Nữ Dễ Mắc Alzheimer Hơn

1/2/202600:00:00(View: 190)

omega
Bệnh Alzheimer ảnh hưởng đến phụ nữ nhiều hơn nam giới: khoảng hai phần ba số người mắc bệnh là phụ nữ.  Ảnh: VB.
 
Theo bản tin khoa học do Molly Coddington viết, công bố ngày 20 tháng 8 năm 2025, một công trình nghiên cứu mới cho thấy sự khác biệt về chất béo trong máu giữa hai phái có thể là chìa khóa giúp lý giải vì sao phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh Alzheimer cao hơn nam giới.

Một nhóm khoa học gia thuộc King’s College London và Queen Mary University London phát hiện rằng phụ nữ mắc Alzheimer có mức độ thấp hơn rõ rệt của một số loại chất béo chưa bão hòa trong máu, so với những phụ nữ khỏe mạnh. Khi khảo sát cùng những phân tử lipid này ở nam giới, nhóm nghiên cứu không thấy sự khác biệt đáng kể giữa người bệnh và người không bệnh.

Tiến sĩ Cristina Legido-Quigley, thuộc Viện Khoa Học Dược Phẩm của King’s College London, nhận định rằng kết quả này gợi ý phụ nữ nên chú ý hơn đến việc bổ sung các acid béo omega qua thực phẩm, như cá nhiều mỡ, hoặc qua các loại thuốc bổ sung. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh rằng cần thêm các thử nghiệm lâm sàng để xác định liệu việc điều chỉnh thành phần lipid trong cơ thể có thực sự ảnh hưởng đến tiến trình sinh học của bệnh Alzheimer hay không.

Bệnh Alzheimer ảnh hưởng đến phụ nữ nhiều hơn nam giới: khoảng hai phần ba số người mắc bệnh là phụ nữ. Ngoài tuổi tác, giới tính được xem là yếu tố nguy cơ lớn nhất. Trước đây, tuổi thọ cao hơn của phụ nữ thường được dùng để giải thích sự chênh lệch này, nhưng nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy cách lý giải ấy chưa đủ thuyết phục.

Từ đó, nhóm nghiên cứu chuyển hướng sang “lipidome” — toàn bộ hệ thống chất béo trong cơ thể. Nam và nữ có sự khác biệt về chuyển hóa, đặc biệt là chuyển hóa lipid, một tiến trình thiết yếu đối với sức khỏe não bộ. Theo các tác giả, phân tích lipid học hiện là phương pháp tiên tiến nhất để khảo sát những biến đổi chất béo trong quá trình hình thành bệnh Alzheimer.

Nghiên cứu dựa trên dữ liệu của 841 người tham gia, lấy từ hai cơ sở dữ liệu lớn về sa sút trí tuệ tại châu Âu. Những người này được phân loại thành ba nhóm: còn khỏe mạnh về nhận thức, suy giảm nhận thức nhẹ, và mắc Alzheimer. Mẫu máu của họ được phân tích hơn 700 loại lipid bằng kỹ thuật sắc ký lỏng hiệu năng cao kết hợp khối phổ.

Kết quả cho thấy phụ nữ mắc Alzheimer có lượng chất béo bão hòa — thường bị xem là “không tốt” — cao hơn, trong khi các acid béo chưa bão hòa, bao gồm các lipid chứa omega, lại giảm đáng kể. Hiện tượng này không xuất hiện ở nam giới.

Tiến sĩ Asger Wretlind, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết đây là lần đầu tiên người ta ghi nhận được sự khác biệt sinh học về lipid giữa hai phái trên một mẫu nghiên cứu lớn như vậy. Nhóm khoa học hiện đang tiếp tục khảo sát để xem những thay đổi này bắt đầu xuất hiện từ giai đoạn nào trong đời sống của phụ nữ.

Các chuyên gia độc lập cũng lưu ý rằng nghiên cứu mới chỉ giới hạn trong các mẫu dân số châu Âu. Tiến sĩ Julia Dudley, phụ trách nghiên cứu tại Alzheimer’s Research UK, cho rằng các công trình trong tương lai cần mở rộng sang những cộng đồng đa sắc tộc hơn để kiểm chứng xem khuynh hướng này có mang tính phổ quát hay không.

Công trình được đăng trên tạp chí Alzheimer’s & Dementia, góp thêm một mảnh ghép quan trọng vào nỗ lực tìm hiểu vì sao Alzheimer lại “ưu ái” phụ nữ hơn, và liệu chế độ dinh dưỡng có thể đóng vai trò phòng ngừa trong tương lai hay không.
 

Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
First PagePrev Page1234567Next PageLast Page

Thường sau khi chạy hoặc đi bộ lâu, cơ bắp chúng ta cần phải nghỉ ngơi. Não bộ cũng vậy – nó cũng cần nghỉ ngơi, không bị kích thích hay phải hoạt động trí óc. Nhưng bạn cứ thử “không nghĩ gì” xem, hẳn bạn sẽ nhận ra tư tưởng lại xuất hiện nhiều hơn. “Dưới góc độ tâm lý học, khái niệm nghỉ ngơi rất khó định nghĩa, tức là những gì não làm khi ta không làm gì cả”, Peter Fransson, giáo sư sinh lý học hệ thống thần kinh tại Đại học Karolinska, Thụy điển, người nghiên cứu trạng thái nghỉ của bộ não, cho biết.

Năm 2024, “brain rot” (thối não) được Oxford chọn làm Từ Của Năm, phản ánh nỗi lo rằng dùng điện thoại thông minh quá độ sẽ làm suy giảm trí tuệ. Thuật ngữ này, vốn xuất phát từ giới mạng xã hội, đang dần len vào các cuộc bàn luận khoa học, dù các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng nó chưa bao giờ là một khái niệm y học chính thức, theo bài viết của Amber X. Chen, học giả Mass Media Fellow của AAAS, đăng trên trang Smithsonian ngày 12/9/2025

Mùa thu mang theo khí lạnh cũng là lúc các bệnh đường hô hấp gia tăng, đặc biệt nguy hiểm với người lớn tuổi. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) vừa chính thức hạ tuổi khuyến nghị chích ngừa viêm phổi từ 65 xuống 50, sau khi nghiên cứu cho thấy bệnh này có thể gây nguy hiểm ngay cả cho nhóm trung niên, nhất là những ai có bệnh nền.

Tháng 9, hàng chục ngàn sinh viên y khoa trên khắp Hoa Kỳ nộp hồ sơ xin thực tập nội trú bệnh viện (residency). Đây là lúc họ đem những gì đã học ở trường lớp áp dụng vào thực tế trong bệnh viện, phòng khám, cũng là thời điểm lựa chọn chuyên khoa và nơi gắn bó lâu dài, xây dựng sự nghiệp. Các cộng đồng địa phương cũng rất trông chờ vào thế hệ bác sĩ trẻ mới đến, bởi đây sẽ là những người chăm sóc sức khỏe cho họ trong tương lai.

Tại Bạch Ốc hôm đầu tuần, Tổng thống Donald Trump cùng Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. và Giám đốc FDA Marty Makary đưa ra loạt tuyên bố gây tranh cãi về chứng tự kỷ. Họ khẳng định, không kèm chứng cứ mới, rằng acetaminophen – hoạt chất trong Tylenol – có thể là nguyên nhân gây bệnh, đồng thời ủng hộ thuốc leucovorin dựa trên vitamin B như một hướng điều trị, dù mới được thử nghiệm trên vài chục bệnh nhân. Chính phủ cũng công bố hàng triệu đô la nghiên cứu các “yếu tố môi trường,” trong đó có thuyết chủng ngừa vốn đã bị khoa học bác bỏ.

Khi nhắc đến bệnh tiểu đường, hầu hết mọi người sẽ nghĩ đến hai dạng quen thuộc là type 1 và type 2. Biết rõ mình mắc type nào là rất quan trọng để có hướng điều trị phù hợp. Nhưng còn một dạng tiểu đường nữa ít được biết đến: latent autoimmune diabetes in adults (viết tắt là LADA, xin tạm dịch là bệnh tiểu đường tự miễn dịch ngầm ở người trưởng thành), đôi khi còn được gọi là tiểu đường type 1.5.

Trong suy nghĩ của nhiều người, thừa mỡ (cholesterol cao) thường là do chế độ dinh dưỡng không lành mạnh và lười vận động. Đa số mọi người tin rằng đây là căn bệnh tích tụ dần theo năm tháng và chỉ cần lo lắng khi tuổi đã cao. Thực tế lại không hẳn như vậy. Với một số người, cholesterol cao không phải do lối sống, mà là do di truyền. Bệnh này gọi là cholesterol cao trong máu do di truyền.

Một cuộc thăm dò chung giữa Washington Post và KFF (Kaiser Family Foundation) cho thấy tình trạng ngần ngại vaccine của phụ huynh Mỹ đang gia tăng, với 1 trong 6 người cho biết đã trì hoãn hoặc bỏ qua một số loại vaccine cho con, không kể vaccine cúm hay coronavirus. Kết quả khảo sát 2.716 phụ huynh trong mùa hè năm nay cho thấy nhóm cha mẹ thường từ chối chích ngừa cho con có đặc điểm: hay dạy con tại nhà (home-school), là người da trắng theo tôn giáo nghiêm ngặt, nhận diện Cộng Hòa, hoặc dưới 35 tuổi. Trái lại, phụ huynh Dân Chủ và gốc Á ít khi bỏ qua vaccine (8% và 5%).

Đường Dây Hỗ Trợ Chăm Sóc Sức Khỏe giúp chúng ta vượt qua các trở ngại giữa người hỏi và dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt. Phóng viên Jackie Fortiér của KFF Health News đã nói chuyện với Ari Shapiro của NPR về một gia đình ở Minnesota đang đối mặt với hóa đơn không hề nhỏ cho các xét nghiệm thính giác của bé trai sơ sinh. “Con trai tôi được chẩn đoán mắc CMV bẩm sinh, một loại virus có thể gây mất thính lực. Một một phần của chẩn đoán này là cháu sẽ cần xét nghiệm thính giác định kỳ vài tháng một lần cho đến khi 10 tuổi. Tôi liên lạc với quý vị vì tôi muốn biết tại sao các xét nghiệm thính giác của con trai tôi không được bảo hiểm chi trả và tại sao chúng tôi phải tự trả tiền” – Anna Deutscher, 29 tuổi, từ Minnesota, viết về cậu con trai sơ sinh của cô, Beckham.

Thời gian gần đây, Probiotics thường được ca ngợi như “thuốc tiên” chữa đủ thứ bệnh, từ khó tiêu, tâm thần đến nội tiết. Nghe qua tưởng chỉ cần bổ sung vi khuẩn tốt là ruột khỏe mạnh. Nhưng thực tế không phải ai cũng phù hợp. Suzanne Devkota, Giám đốc Human Microbiome Research Institute (Cedars-Sinai), từng cho rằng Probiotics bán ngoài hiệu thuốc chỉ phí tiền. Song hai nghiên cứu năm 2018 khiến bà phải thay đổi nhận định: dùng Probiotics sau kháng sinh không giúp ích mà còn cản trở phục hồi.
First PagePrev Page1234567Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.