Trong cuộc họp báo hôm thứ Bảy tại Mar-a-Lago, Tổng Thống Donald Trump đã nói một cách thẳng thắn, không chút do dự hay che đậy, rằng ông sẽ kiểm soát dầu mỏ của Venezuela. Đó không phải là lời nói bâng quơ hay vô tình. Ông lặp lại nhiều lần rằng các công ty dầu mỏ lớn của Mỹ sẽ đến, đầu tư hàng tỷ đô la và sửa chữa hạ tầng cơ sở ở nước này.
Những lời tuyên bố của Trump vạch trần bản chất thực sự, đó là chiếm đoạt tài nguyên thiên nhiên, trong việc tấn công quân sự quy mô lớn vào nước Nam Mỹ lúc 2 giờ sáng giờ địa phương ngày 3/1/2026, với các vụ nổ và không kích nhắm vào cơ sở hạ tầng và căn cứ quân sự ở Caracas, thủ đô của Venezuela, và các khu vực lân cận. Venezuela sở hữu trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh lớn nhất thế giới, khoảng 303 tỷ thùng, chiếm khoảng 17% tổng trữ lượng dầu toàn cầu. Tiếp theo là Saudi Arabia với 267 tỷ thùng. Hoa Kỳ đứng hạng 10. Trump muốn có số dầu của Venezela. Đơn giản là như vậy.
Trump đã tuyên bố sẽ sử dụng dầu thu giữ từ các tàu chở dầu của Venezuela cho kho dự trữ chiến lược của Mỹ. Đây thực chất là hành vi cướp biển thời hiện đại. Không ai có thể tùy tiện lấy tài nguyên của quốc gia khác và giữ chúng cho riêng mình. Nhưng Trump lại nghĩ rằng ông ta có thể làm được điều đó. Ngày Chủ Nhật của Trump là một thảm họa vì nó đã phơi bày tất cả. Nó cho thấy chiến dịch này thực chất là về dầu mỏ. Nó cho thấy ông ta không có cơ sở pháp lý nào. Nó cho thấy ngay cả các đồng minh của ông ta cũng không thể bảo vệ chính sách này một cách mạch lạc. Nó cho thấy cộng đồng quốc tế đang chống lại ông ta.
Những lời tuyên bố tấn công tự vệ chống buôn bán ma túy, bắt tội phạm Nicholas Maduro, tổng thống của một nước có chủ quyền, cũng chỉ là bình phong giả tạo. Trump đã cố gắng tạo dựng câu chuyện về cuộc chiến chống buôn bán ma túy, nhưng những con số không ủng hộ điều đó. Venezuela không phải là quốc gia sản xuất cocaine lớn nhất trong khu vực. Colombia mới là nguồn chính. Và lượng ma túy từ Venezuela đến Hoa Kỳ chỉ là một phần nhỏ so với các tuyến đường từ Colombia và Mexico. Vậy tại sao lại là Venezuela? Dầu mỏ. Chỉ đơn giản là vậy.
DB Jim Jordan (Cộng Hòa, Ohio), Chủ Tịch Ủy Ban Tư Pháp Hạ Viện, dành cả ngày Chủ Nhật để ca ngợi Trump vì đã cứng rắn trong việc chống buôn bán ma túy và bắt giữ Maduro. Nhưng chính Trump lại ân xá cho Juan Orlando Hernandez vào năm 2025. Hernandez là cựu Tổng Thống Honduras bị kết tội tạo điều kiện cho việc vận chuyển hàng tấn cocaine đến Hoa Kỳ. Hernandez là một trong những kẻ buôn ma túy lớn nhất từng bị đưa ra xét xử trước hệ thống tư pháp Mỹ. Trump đã ân xá cho hắn ta và giờ đây lại giả vờ rằng việc chống ma túy là mục tiêu của ông ta ở Venezuela.
Chiến dịch quân sự của chính quyền Trump không phải là vì ma túy, mà cũng không phải vì nhân quyền hay tự do, dân chủ. Thật vậy, nhân vật Trump ủng hộ để thay thế tạm thời Maduro là bà Delcy Rodriguez, Phó Tổng Thống và một đồng minh của Maduro, một thành viên trong chính phủ mà Trump vừa gọi là chế độ độc tài buôn bán ma túy tội phạm. Rodriguez đang bị Mỹ và châu Âu trừng phạt vì vi phạm nhân quyền. Nhưng theo lời Trump, bà ta đã có cuộc trò chuyện rất thân thiện với Marco Rubio và nói rằng sẽ làm bất cứ điều gì cần thiết. Rodriguez, theo tính toán của Trump, sẽ hợp tác với Mỹ để kiểm soát dầu mỏ.
Trump bác bỏ lãnh tụ dân chủ đối lập Maria Karina Machado, người đoạt giải thưởng Nobel Hòa Bình 2025, được cả thế giới công nhận là biểu tượng của nền dân chủ Venezuela. Trump nói rằng bà ấy không nhận được sự ủng hộ hay sự tôn trọng trong nước để có thể lãnh đạo.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hôm thứ Bảy cho biết ứng cử viên tổng thống năm 2024, Gonzalez Urrutia, nên lãnh đạo quá trình chuyển đổi hòa bình ở Venezuela. Ông nói thêm rằng "Người dân Venezuela ngày nay đã thoát khỏi chế độ độc tài của Nicolas Maduro. Chúng tôi hy vọng rằng Tổng Thống Edmundo Gonzalez Urrutia, được bầu vào năm 2024, sẽ có thể đảm bảo quá trình chuyển đổi này diễn ra nhanh nhất có thể.”
Chủ Nhật vừa qua quả thực là một ngày hỗn loạn của chính quyền ông Trump. Marco Rubio, Ngoại Trưởng Hoa Kỳ, đã tham gia tất cả các chương trình truyền hình chính trị vào ngày cuối tuần, như Meet the Press, Face the Nation tuần này. Ông đã bị các nhà báo chất vấn gay gắt với cùng một câu hỏi căn bản: Hoa Kỳ đang hành động tại Venezuela dựa trên cơ sở pháp lý nào? Ông ta đã không trả lời được câu hỏi này trên bất kỳ chương trình nào và tìm cách đánh trống lảng.
Nhà báo George Stephanopoulos của ABC đã phải hỏi đến ba lần. Đến lần thứ ba, Stephanopoulos thậm chí còn nói thẳng: "Hãy để tôi hỏi lại câu hỏi này." Và Rubio vẫn tiếp tục nói về định hướng chính trị thay vì thẩm quyền hiến pháp.
Trên kênh NBC, phóng viên Kristen Welker đã hỏi thẳng thắn. Rubio nói về việc phong tỏa dầu mỏ và lệnh của tòa án để tịch thu các tàu chở dầu. Phóng viên lặp lại câu hỏi. Ông ta lại né tránh.
Margaret Brennan của đài CBS hỏi liệu có kế hoạch chiếm đóng Venezuela hay không. Rubio nói rằng Trump luôn giữ quyền lựa chọn và ông ấy có quyền theo Hiến Pháp để hành động chống lại các mối đe dọa sắp xảy ra. Nhưng việc quản lý một quốc gia khác không phải là phản ứng trước một mối đe dọa sắp xảy ra, mà đó là chiếm đóng lãnh thổ mà không có tuyên bố chiến tranh hoặc sự cho phép của Quốc Hội.
Rubio cố gắng bào chữa nhưng hoàn toàn thất bại. Ông ta nói rằng chiến dịch này về bản chất là việc bắt giữ một tội phạm bị truy tố và do đó không cần sự chấp thuận của Quốc Hội. Nhưng sự thực cho thấy đây không đơn giản là một công tác truy lùng bắt giữ một người mà là một chiến dịch quân sự quy mô tấn công vào một nước có chủ quyền và bắt giam tổng thống của nước này.
Vào tháng 11 năm 2025, Rubio đã đảm bảo với Thượng Viện rằng chính quyền không có ý định tấn công Venezuela. Điều này xảy ra chỉ vài giờ trước khi Thượng Viện do đảng Cộng Hòa kiểm soát bác bỏ dự luật lưỡng đảng nhằm ngăn chặn hành động quân sự chống lại Venezuela. Ba tháng sau đó, chính quyền Trump đã ném bom Caracas. Đảng Dân Chủ hiện đang cáo buộc chính quyền cố tình nói dối Quốc Hội với bằng chứng đã rõ ràng.
Phản ứng quốc tế đã gây tổn hại nghiêm trọng cho Trump. Đức Giáo Hoàng Leo XIV, vị giáo hoàng người Mỹ đầu tiên trong lịch sử, đã công khai phản đối chiến dịch quân sự của Trump. Trong buổi đọc kinh vào Chủ Nhật tại Quảng Trường Thánh Phêrô, ngài cho biết ông đang theo dõi sát sao diễn biến tình hình ở Venezuela và kêu gọi tôn trọng chủ quyền và nhân quyền của quốc gia này. Một vị giáo hoàng người Mỹ chỉ trích một tổng thống Mỹ vì vi phạm chủ quyền của một quốc gia khác là một biến cố lịch sử.
Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres bày tỏ "quan ngại sâu sắc" về các cuộc tấn công của Mỹ, người phát ngôn của ông dẫn lời ông nói rằng điều này có thể "tạo ra một tiền lệ nguy hiểm".
Tiếng nói chỉ trích mạnh mẽ nhất ở Âu Châu là từ Ngoại Trưởng Pháp, Jean-Noël Barrot. Ông đã tuyên bố chiến dịch bắt giữ Maduro "vi phạm nguyên tắc không sử dụng vũ lực, nguyên tắc nền tảng của luật pháp quốc tế". Ông nói tiếp “Pháp nhắc lại rằng không thể áp đặt một giải pháp chính trị lâu dài từ bên ngoài và chỉ có các dân tộc có chủ quyền mới có quyền quyết định tương lai của mình. Việc các quốc gia được giao trách nhiệm chính với tư cách là thành viên thường trực của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc liên tục vi phạm nguyên tắc này sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với an ninh thế giới, không ai có thể tránh khỏi.”
Báo chí thế giới bao gồm Economist và Daily Mail, xếp chiến dịch này vào loại hành động dẫn đến chiến tranh của Mỹ. Các nhà phân tích quốc tế đang so sánh Trump 2026 với Bush năm 2003. Và sự so sánh này mang ý nghĩa chính trị nghiêm trọng vì mọi người đều nhớ kết cục của cuộc chiến tranh Iraq là một sự hỗn loạn, nổi dậy, hàng nghìn người chết, hàng nghìn tỷ đô la bị lãng phí.
Năm quốc gia Nam Mỹ, bao gồm Brazil, Mexico, Chile, Colombia, Uruguay và Tây Ban Nha, đã ra tuyên bố chung lên án hành động quân sự đơn phương của Hoa Kỳ, cho rằng hành động này vi phạm các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế. Họ sử dụng ngôn từ ngoại giao gay gắt, coi đây là tiền lệ cực kỳ nguy hiểm đối với hòa bình và an ninh khu vực, và kêu gọi giải quyết cuộc khủng hoảng bằng các biện pháp hòa bình, thông qua đối thoại.
Bà Rodríguez ngay trong ngày 3/1 đã phát biểu trên truyền hình gửi đến người dân Venezuela, trong đó bà khẳng định rõ ràng rằng bà coi Hoa Kỳ là kẻ xâm lược bất hợp pháp và cần phải bị phản đối. Bà nói “Chúng ta quyết tâm giành được tự do. Những gì đang diễn ra với Venezuela là một hành động man rợ. Chúng tôi đã cảnh báo rằng một cuộc xâm lược đang diễn ra dưới những lý do và chiêu bài giả tạo, và những chiếc mặt nạ đã rơi xuống, chỉ còn lại một mục tiêu duy nhất: thay đổi chế độ ở Venezuela. Việc thay đổi chế độ này cũng sẽ cho phép chiếm đoạt các nguồn năng lượng, khoáng sản và tài nguyên thiên nhiên của chúng tôi. Đây là mục tiêu thực sự, và thế giới và cộng đồng quốc tế phải biết điều đó.”
Theo một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos kết thúc vào hôm nay, thứ Hai, 4/1/2026, chỉ có một phần ba người Mỹ ủng hộ cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào Venezuela lật đổ tổng thống nước này, và 72% lo ngại rằng Mỹ sẽ can thiệp quá sâu vào quốc gia Nam Mỹ này. Cuộc thăm dò kéo dài hai ngày cho thấy 65% đảng viên Cộng Hòa ủng hộ chiến dịch quân sự do Tổng Thống Donald Trump ra lệnh, so với 11% đảng viên Dân Chủ và 23% người độc lập.
Nguyễn Quốc Khải
THAM KHẢO
* Jason Lange, “A third of Americans support US strike on Venezuela, Reuters/Ipsos poll finds.” Reuters, January 5, 2026.
* Jack Nicas, “Venezuelaʼs Interim Leader Defies Trump and Calls Maduro the ʻOnly Presidentʼ.” New York Times, January 3, 2026.
* Patrick Wintour, “European leaders appear torn in face of new world order after Venezuela attack.” The Guardian, January 4, 2026.
* Le Monde, “World reactions to US operation in Venezuela.” January 4, 2026.
Gửi ý kiến của bạn
