Hôm nay,  

Cái Lon

27/08/201900:00:00(Xem: 5209)

 Xứ bắc Chiêm dạo này vui đáo để, không biết các quan ăn phải môn làng hay cái giống gì ấy, nói câu nào ra cũng bốc mùi, khiến dân chúng chửi không kịp vuốt mặt. Nhiều vị cứ như đứt dây mắc cỡ, phát biểu tỉnh bơ, làng nước cười như mếu. Ông già tám bó cười  rụng răng… giả, con nít lên ba cười sún răng… sữa, đàn bà mang thai cười muốn bể bầu non luôn! Cụ bá nhà ta mà sống dậy chắc cũng cười sằng sặc văng nước bọt ngập phố phường như bỡn.

 Có kẻ ngoài nớ cũng tài ba lắm nhưng ngặt không có ai bảo kê, lý lịch laị không thuộc diện quy hoạch, thủ tục đầu tiên cũng không nên cả đời cứ làm anh công chức quèn. Một hôm anh ta tưng tửng:

 - Bố khỉ các anh, ơn vua lộc nước thuế dân ăn ngập mặt chưa đủ sao? Đi tranh chi cái giải “Đệ nhất ngu” cho chúng chửi, còn tớ thì ngứa cả buồí

 Lâu nay anh bộ giao cứ loanh quanh nay phí mai giá, anh bộ dục cũng bắt chước đổi học giá luôn. Kẻ sĩ có người tức khí viết lên tường của sở:

 Phí quá phá quí của tiền dân với nước

 Giá đủ giú đã đồ chơi của quan to

 Bọn dân Nam cười lăn bò càng ra đất, cười lật vỏ lãi, cười đái ra quần…

 - Tụi tui đâu có phân biệt được: d, v, gi…vú, giú, dú cũng là một thôi ông ơi!

Chuyện giá, phí còn chưa nguôi, một bà lớn ở thành đô cũng cỡ sồn sồn không biết động gì tuyên bố tuyên mẹ rằng:

 - Con cháu quan làm quan là phúc lớn cho dân!

 Trời đất thiên địa quỉ thần ơi, dân chúng thiếu điều muốn xỉu luôn

 - Mình mẹ đã ngán tới cổ rồi, giờ mẹ kéo cả con cháu leo lên đầu ngồi, dân nào chịu thấu!

 Ông già Tàu chợ lớn xưa nay hiền lành, ngày đêm rao: chế mà phủ, lục tào xá, xính xuỷ…thôi , vậy mà cũng phát giận lầu bầu:

 - Ấy da, đừng có nhạo ngộ, ngộ tả lị xị là nị hui nhị tì đó!

 Tiếp theo đấy cũng một bà lớn khác, thấy người ta quảng cáo nước ngọt, không biết đầu óc bà ấy nghĩ sao mà bất chợt nổi cơn thịnh nộ, giãy nảy lên, vén váy vỗ lạch bạch, mồn tru tréo:

 - Ối giời cao đất dày! ối tiên nhân hậu quả, ối làng nước ơi! bọn cờ cờ cờ lờ bố náo, chúng đòi mở lon, thế có chết bỏ bu không? mả bố lon nhà nó hay sao mà nó đòi khui với chả mở. Lon bà nào phải là lon cồn lon cợn mà đòi mở? nhỡ quân phản động nó bỏ mũ thêm dấu vào thì còn gì là lon nữa!

 Tay trợ lý lanh chanh:

 - Bọn chúng náo thật! mà chúng đòi mở bằng gì nhỉ? Hay chúng giở trò “làm sương cho sáo” hay “ tôi may ngón tóc” của cụ trạng Quỳnh năm xưa? Nếu không cấm, chúng khui lon chị mà ngỡ lon cồn, chúng nốc cả thì còn gì đời gái già cuả chị tôi!

 Một chị đồng viện can gián:

 - Bọn rỗi hơi đấy mà! việc gì phải giận  ló nên máu tăng xông thì khốn! lon chúng mình cũng chả còn là lon sông lon sẹo, mà chúng mở thế lào được cơ chứ? nếu chúng có thêm dấu vào thì đằng lào cũng nà lon dồn lon dộng, lon mộng lon mồn, lon đồn lon đạch, lon hạch lon hồn, lon phồn lon phạch, lon lạch lon lèo….

 Thế rồi dân dưới đất, dân trên mạng, làng nước trong ngoài rần rần cả lên, chuyện vào tận chốn lầu xanh, cung vàng, gác đỏ… Chị em ta xưa nay hành nghề cũng lắm chuyện vui. Nay thêm chuyện lon làm chị em ta cũng hứng lây:

 - Muốn khui hay mở lon thì tuỳ mấy anh, cứ tiền trao thì cháo múc, mở thì mở nhưng đừng bỏ dấu vào đấy nhé! chị cả nhà em ứ chịu nhưng bọn em thì nhất trí rằng: muốn thêm dấu thì cứ thêm nhưng phải giả thêm tiền là ok tuốt tuồn tuột! bọn em cũng biết thân phận mình, chẳng phải là lon sồn lon sông, lon hồng lon bống, lon cống lon rồn nên chả sợ gì ai.

 Riêng đám giang hồ bảo kê từ thằn lằn, cắc ké cho đến đầu gấu, đaị bàng… đang nhậu bỗng nghe lon mà sanh bực:

 - Con bà nó, đầu óc bã đậu, ăn trên ngồi trốc, nghĩ suy vớ vẩn! Mả bố cái lũ lon bồn lon bộng, lon cộng lon còi, lon phòi lon phộng, lon xộng lon xồn…

 Đàn em có đứa mới vào nghề, nghe thế sợ vãi cả đái:

 - Em cắn cơm cắn cỏ lạy đaị ca cả mớ mũ nón bị gậy, em sợ chị cả nghe đặng thì khốn, lon nào thì lon, đừng để động đến lon vộng lon vồn, lon xồn lon xộng, lon nhộng lon nhồn… Em xin kiếu!

(Tớ nghe người ta kháo nhau chứ chả phải tớ mở lon, dân mạng có đọc xong thì khui một lon, tợp một hớp cho đã khát nhé! )

 

Thằng Dân mở lon

2019

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Có bao giờ bạn nói một điều rõ ràng như ban ngày, rồi nghe người khác nhắc lại với nghĩa hoàn toàn khác? Bạn viết xuống một hàng chữ, tin rằng ý mình còn nguyên, thế mà khi quay lại, nó biến thành điều bạn chưa từng nghĩ đến – kiểu như soi gương mà thấy bóng mình méo mó, không phải bị hiểu lầm, mà bị người ta cố ý dựng chuyện. Chữ nghĩa, rơi vào tay kẻ cố ý xuyên tạc, chẳng khác gì tấm gương vỡ. Mỗi mảnh gương phản chiếu một phần, nhưng người ta vẫn đem mảnh vỡ đó làm bằng chứng cho toàn bộ bức tranh. Một câu, một đoạn, một khẩu hiệu – xé khỏi bối cảnh trở nên lệch lạc – hóa thành thứ vũ khí đâm ngược lại chính ý nghĩa ban đầu. Câu chuyện của đạo diễn Trấn Thành gần đây là một minh họa. Anh chỉ viết đôi dòng thương tiếc chia buồn với sự ra đi của nghệ sĩ đàn bầu Phạm Đức Thành. Vậy thôi. Thế mà lập tức bị chụp mũ, bêu riếu, bị gọi “3 que,” “khát nước,” “Cali con.” Người ta diễn giải đủ kiểu, vẽ ra đủ cáo buộc: từ tội mê văn hóa Việt Nam Cộng Hòa đến tội phản quốc.
Sau thất bại trước đối thủ đảng Dân Chủ Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, nội các “gia đình trị” của Donald Trump gần như biến mất khỏi chính trường. Các đồng minh không thể có cùng tiếng nói với Trump, nhất là sau vụ bạo loạn Quốc Hội Jan 06. Duy nhất một người vẫn một lòng trung thành không bỏ rơi Trump, đó chính là Stephen Miller. Nhiệm kỳ hai của Trump, người được cho là có quyền lực hơn trong vòng tròn thân cận của Trump, hơn cả JD Vance, chẳng ai khác hơn chính là Stephen Miller. Để tạo ra những ảnh hưởng chính trong chính quyền Trump hôm nay, Miller đã có một đường dài chuẩn bị, khôn ngoan và nhẫn nại.
Đầu tháng 8 năm 2025, Tổng thống Donald Trump đã ký một mệnh lệnh đặc biệt, chỉ đạo các cơ quan hữu trách lập kế hoạch đưa quân đội Hoa Kỳ đi trấn áp các tổ chức tội phạm ở Mỹ Latinh. Khoảng hai tuần sau, mệnh lệnh đã thành hiện thực. Ba khu trục hạm có gắn phi đạn viễn khiển (guided-missile destroyers) của Hoa Kỳ đã được khai triển tới vùng biển Venezuela, đảm trách việc chặn giữ các chuyến hàng ma túy.
Một góc khuôn viên của Đồi Capitol sáng Thứ Tư là những câu chuyện tưởng đã bị chôn vùi, nay được kể ra trong sự run rẩy, xúc động và cả nước mắt. Trước hàng chục ống kính truyền thông chiếu trực tiếp trên toàn quốc, khoảng mười người phụ nữ lần lượt kể ra câu chuyện của chính mình – nạn nhân của Jeffrey Epstein, tỷ phú tội phạm tình dục và buôn bán mại dâm trẻ vị thành niên. Ngày đó, những phụ nữ này chỉ vừa 16, 18 tuổi, nhỏ nhất là Marina Lacerda, 14 tuổi.
Ở đời, chẳng có ngai vàng nào là miễn phí. Muốn hỏi cưới công chúa thì phải có sính lễ. Làm gì có chuyện đi tay không mà cuỗm được gái đẹp — trừ trường hợp dùng quyền lực bẩn thỉu cưỡng hiếp gái tơ (nghe quen quen). Muốn làm đàng anh đàng chị không thể vừa keo kiệt vừa đòi được người ta kính nể. Quy luật xưa nay không đổi ăn khế thì phải trả vàng. Ngai vàng toàn cầu cũng vậy -- không chỉ làm bằng vàng, mà còn bằng chi phí, lời hứa, và trên hết, là sự tín nhiệm.
Tháng Năm, 2024, trong phiên tòa xét xử bị cáo, tức cựu Tổng thống Donald Trump, liên quan các khoản chi phí cho nữ diễn viên phim khiêu dâm Stormy Daniels dưới dạng tiền bịt miệng, có một cựu công tố viên, bộ trưởng tư pháp từ Flordia đến tòa New York. Bà ngồi bên dưới theo dõi để ủng hộ Trump. Đó là Pam Bondi. Sau khi bồi thẩm đoàn phán quyết Trump có tội trong 34 tội danh, Bondi đã xuất hiện trên Fox News, cùng với Kash Patel, phát biểu rằng “một niềm tin rất lớn đã bị mất vào hệ thống tư pháp tối nay.” Bà còn nói thêm: “Người dân Mỹ đã nhìn thấu điều đó.”
Chiều thứ Sáu, chúng tôi ăn trưa với một người bạn mới ở Huntington Beach. Không biết vì men bia hay vì chọn quán giữa một thành phố “đỏ”, câu chuyện đang nhẹ nhàng bỗng rẽ thẳng vào chính trường. Nhắc đến những gì xảy ra kể từ ngày tổng thống Trump nắm quyền sinh sát, cô bạn tôi đề cập đến vật giá leo thang, vừa lạm phát vừa thuế quan, kinh tế bất ổn, đời sống bất an… Anh bạn mới của chúng tôi nghe đến đây lên tiếng cắt lời: “Dẫu có thế, so với nhiều người, nhiều xứ khác, người Mỹ vẫn còn đang sống trong may mắn. Và chúng ta nên biết ơn điều đó.” Anh khiến tôi liên tưởng đến thuyết “dân túy tàn bạo”, được Jay Kuo nhắc đến trong bài báo mới đăng của Ông trên Substack tuần qua.
Tuần trước, tình cờ tôi đọc được một bài viết của tác giả Vũ Kim Hạnh được chia sẻ lại qua Facebook. Bài viết có tựa đề là "Cơ hội vàng ở Mỹ sau mức thuế đối ứng 20%", trong đó bà nhắc riêng về kỹ nghệ xuất cảng gỗ của Việt Nam sang Hoa Kỳ và thế giới. Trước khi đi vào chi tiết của bài viết, có thể nhắc sơ về bà Vũ Kim Hạnh ắt đã quen thuộc với nhiều người trong nước. Bà từng là Tổng Biên Tập báo Tuổi Trẻ, cũng như nằm trong nhóm sáng lập tờ tuần báo Sài Gòn Tiếp Thị, từng là những tờ báo khá thành công tại Việt Nam.
Franklin D. Roosevelt (1882-1945), Tổng Thống Hoa Kỳ thứ 32 và là vị tổng thống Mỹ duy nhất phục vụ hơn 2 nhiệm kỳ, đã từng nói rằng, “Tự do của nền dân chủ không an toàn nếu người dân dung túng sự gia tăng của quyền lực cá nhân tới mức trở thành mạnh hơn chính nhà nước dân chủ đó. Điều đó trong bản chất là chủ nghĩa phát xít: quyền sở hữu của chính phủ thuộc về một cá nhân, một nhóm người, hay bất cứ thế lực cá nhân nào đang kiểm soát.” Lời cảnh giác đó của TT Roosevelt quả thật đã trở thành lời tiên tri đang ứng nghiệm trong thời đại hiện nay của nước Mỹ. Tổng Thống Donald Trump trong nhiệm kỳ đầu và gần 8 tháng của nhiệm kỳ hai đã thể hiện rõ ý chí và hành động của một nhà lãnh đạo muốn thâu tóm mọi quyền lực trong tay mình bất chấp những việc làm này có phá vỡ nền tảng tự do và dân chủ mà nước Mỹ đã nỗ lực không ngừng để tạo dựng và giữ gìn trong suốt hai trăm năm mươi năm qua hay không!
Từ lâu trong chính trị Mỹ vẫn tồn tại một quy tắc bất thành văn, khi thì nói lên to rõ “chúng ta tốt đẹp hơn như thế này,” hoặc có khi chỉ thì thầm, nhẹ nhàng, rằng đảng Dân Chủ không nên sa vào bùn lầy. Nhiều thập niên qua, “quy tắc” này đã định hình cả vận động tranh cử lẫn cách cầm quyền lãnh đạo. Tổng thống Barack Obama, bằng sự điềm tĩnh, được xem là bậc thầy về nghệ thuật này, ngay cả khi Donald Trump mở màn thuyết âm mưu “giấy khai sinh giả.” Tổng thống Joe Biden cũng vậy. Ông lèo lái đất nước sau đại dịch bằng chiến lược đặt niềm tin vào sự văn minh, đoàn kết, tin rằng lời kêu gọi phẩm giá có thể giữ thăng bằng cho con thuyền trong cơn chao đảo vì sóng dữ.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.