Hôm nay,  

Mười khuynh hướng của năm 2026

02/01/202600:00:00(Xem: 6486)

khuynh huong 2026
Một năm nhiều biến chuyển, khó lường, nhưng cũng nhiều ngả rẽ mới. Ảnh: AI vẽ.
 
Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.
 
1. Nước Mỹ tròn 250 tuổi.

Ngày kỷ niệm lẽ ra để đoàn kết, nay lại phơi rõ chia rẽ. Mỗi phía nói về một nước Mỹ khác nhau, và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ là dịp dân chúng bày tỏ họ muốn tương lai đi hướng nào. Nhưng dù kết quả ra sao, ông Trump vẫn thích điều hành bằng cách ra lệnh và áp thuế hơn là thương lượng.
 
2. Thế giới trôi nổi.

Có người nói chúng ta đang trở lại thời “chiến tranh lạnh” giữa hai khối, Mỹ và Trung Hoa. Lại có người cho rằng ông Trump sẽ chia quả đất thành ba vùng ảnh hưởng: Mỹ, Nga, Trung. Sự thật có lẽ nằm ở giữa: các cường quốc bắt tay từng vụ, theo lợi riêng hơn là chung luật lệ. Trật tự quốc tế cũ đang rạn nứt, còn những cuộc hợp tác ngắn hạn sẽ thay thế.
 
3. Giữa chiến và hòa.

Hy vọng hòa bình ở Gaza vẫn còn mong manh. Trong khi đó, Ukraine, Sudan, Miến Điện chưa yên. Nga và Trung Quốc có thể thử giới hạn chịu đựng của Mỹ bằng những động thái nửa kín nửa hở ở châu Âu và Biển Đông. Chiến tranh nay không chỉ ở chiến trường, mà có thể nổ ra trên mạng, ngoài không gian hay dưới đáy biển.
 
4. Âu châu lắm khó.

Các nước Âu phải cùng lúc tăng tiền quốc phòng, giữ Mỹ vừa lòng, kích thích kinh tế và giảm nợ. Làm đủ cả e rằng chẳng việc nào trọn. Thắt lưng buộc bụng dễ khiến dân chúng bất mãn, còn chi tiêu mạnh thì lại sợ vỡ nợ.
 
5. Cửa mở cho Trung Hoa.

Dù tăng trưởng chậm, Trung Quốc đang hưởng lợi từ chính sách “Mỹ trước hết”. Bắc Kinh tranh thủ ký hàng loạt hiệp định mới với các nước phương Nam, muốn tỏ ra là đối tác đáng tin hơn Washington. Họ vẫn sẵn lòng làm ăn cùng Mỹ – miễn là lợi cùng hưởng, chưa đến mức xung đột.
 
6. Kinh tế nhiều rủi ro.

Thuế quan Trump chưa làm kinh tế Mỹ lụn bại, nhưng đã bóp nghẹt thương mại toàn cầu. Nhiều nước giàu tiếp tục chi quá tay, có nguy cơ khủng hoảng trái phiếu. Giới tài chính sẽ nín thở chờ xem ai thay ông Jerome Powell ở ghế chủ tịch Quỹ Dự trữ Liên bang – người nắm sinh mạng đồng đô-la.
 
7. Cơn sốt trí tuệ nhân tạo.

Tiền đổ vào AI tưởng như vô tận. Nhưng đằng sau đó, có thể là nền kinh tế đang yếu đi. Nếu bong bóng vỡ, hậu quả sẽ không nhỏ, dù công nghệ vẫn còn giá trị thật. Riêng nỗi lo mất việc vì máy móc thông minh sẽ càng thêm nặng.
 
8. Khí hậu: xấu có, tốt cũng có.

Giới khoa học gần như chắc rằng mục tiêu 1,5 độ C đã xa. Chính quyền Trump lại không ưa năng lượng xanh. Tuy nhiên, ở các nước đang phát triển, công nghệ sạch vẫn nảy nở, nhiều công ty lặng lẽ đạt chuẩn môi trường để khỏi bị chú ý. Điện địa nhiệt có thể là ánh sáng mới.
 
9. Khi thể thao cũng gây chia rẽ.

Năm tới, World Cup sẽ do Mỹ, Canada và Mexico cùng đứng ra tổ chức, nhưng quan hệ giữa ba nước hiện không mấy nồng ấm. Có lẽ vì thế, khán giả sẽ không đông như những kỳ trước. Còn tại Las Vegas, “Enhanced Games” – giải đấu cho phép vận động viên dùng thuốc tăng lực – đang làm dấy lên tranh luận gay gắt về ranh giới của đạo đức thể thao.
 
10. Thuốc giảm cân và câu hỏi lương tâm.

Thế hệ sau của Ozempic, những loại thuốc GLP-1 giảm cân mới — rẻ hơn, dễ dùng hơn, lại có cả dạng viên — đang lần lượt xuất hiện, mở rộng cơ hội cho rất nhiều người. Nhưng uống thuốc để ốm đi có phải là “ăn gian” không? GLP-1 kéo câu chuyện đạo đức của thuốc tăng lực ra khỏi sân vận động và phòng tập. Olympic thì ít người có vé. Còn “đại hội Ozempic” thì hầu như ai cũng có thể xếp hàng ghi danh.
 
Dù bạn đọc nghĩ gì, bài viết này vẫn mong đem lại cho bạn đôi chút sáng suốt khi nhìn về năm sắp tới – một năm nhiều biến chuyển, khó lường, nhưng cũng nhiều ngả rẽ mới.

Sớm Mai tóm lược
 
(Theo bài thư tòa soạn của Tom Standage – The World Ahead, đăng trên The Economist).
 

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
1234567Trang sauTrang cuối

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.

Ở đời dường như chúng ta hay nghe nói người đi buôn chiến tranh, tức là những người trục lợi chiến tranh như buôn bán vũ khí, xâm chiếm đất đai, lãnh thổ của nước khác, thỏa mãn tham vọng bá quyền cá nhân, v.v… Nhưng lại không mấy khi chúng ta nghe nói có người đi buôn hòa bình. Vậy mà ở thời đại này lại có người đi buôn hòa bình. Thế mới lạ chứ! Các bạn đừng tưởng tôi nói chuyện vui đùa cuối năm. Không đâu! Đó là chuyện thật, người thật đấy. Nếu các bạn không tin thì hãy nghe tôi kể hết câu chuyện dưới đây rồi phán xét cũng không muộn. Vậy thì trước hết hãy nói cho rõ ý nghĩa của việc đi buôn hòa bình là thế nào để các bạn khỏi phải thắc mắc rồi sau đó sẽ kể chi tiết câu chuyện. Đi buôn thì ai cũng biết rồi. Đó là đem bán món hàng này để mua món hàng khác, hoặc đi mua món hàng này để bán lại cho ai đó hầu kiếm lời. Như vậy, đi buôn thì phải có lời...
1234567Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.